معرفی وبلاگ
ندانم که این مرز مینو سرشت که گویی بهشت است از زرع و کشت کدامین بر و بوم ارزنده است که طنازی او برازنده است عروس طبیعت بت دلستان که پوشیده پیراهن پرنیان بود اصفهان، اصفهان، اصفهان، که بی او صفایی ندارد جهان بود اصفهان جلوه ای از بهشت بویژه به هنگام اردی بهشت مگو اصفهان است نصف جهان نیرز جهان هیچ بی اصفهان بود اصفهان قلب ایران زمین بود اصفهان به ز ما چین و چین
دسته
شاهنامه
گروه اصفهان شناسي زنده رو د
دانلود كتاب
آرشیو
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 49851
تعداد نوشته ها : 144
تعداد نظرات : 9
Rss
طراح قالب
موسسه تبیان
 
مسجد امام يا مسجد شاه كه به مسجد جامع عباسي نيز شهرت دارد يكي از مساجد ميدان نقش جهان اصفهان است كه در طي دوران صفوي ساخته شد و از بناهاي مهم معماري اسلامي ايران به‌شمارمي‌رود. اين بنا شاهكاري جاويدان از معماري، كاشي‌كاري و نجاري در قرن يازدهم هجري است.

مسجد شاه يا مسجد امام يا مسجد جامع عباسي

اين مسجد كه در ضلع جنوبي ميدان امام قرار دارد در سال ۱۰۲۰ هجري به فرمان شاه‏ عباس اول در بيست و چهارمين سال سلطنت وي شروع شده و تزئينات و الحاقات آن در دوره جانشينان او به اتمام رسيده است.

معمار مهندس آن استاد علي‏اكبر اصفهاني و ناظر ساختمان محب‏علي بيك الله بوده‌اند. و خوشنويساني چون عليرضا عباسي، عبدالباقي تبريزي، محمد رضا امامي، محمد صالح امامي در آن كتيبه‌نگاري كرده‌اند.

 

معماري

اين بنا نمايانگر اوج يك هزار سال مسجد سازي در ايران است. سنتهاي شكل‌دهي، آرمان‌ها، شعاير و مفاهيم ديني، نقشه كه از انواع قديميتر و ساده‌تر به‌آرامي كمال يافته، عناصر بزرگ ساختماني و تزيينات همه در مسجد شاه با عظمت و شكوهي كه آنرا در شمار بزرگترين بناهاي جهان قرار داده، تحقق و يگانگي يافته است.

مسجد شاه اصفهان

تمام مسجد داراي تناسبي شاهانه است و بر شالوده‌اي وسيع بنا شده. قوس نيمگنبد سر در خارجي در ميدان ۲۷ متر بلندي دارد و بلندي مناره‌ها ۳۳ متر است. مناره‌هاي بالاي شبستان از آن هم بلند تر است، در حالي كه گنبد روي آن بالاتر از همه قرار گرفته. جلوخان، كه خود تقريباً ساختماني است، حالتي دعوت كننده دارد كه جمعيت بيرون را به پناه، امنيت و تجديد قوا در مسجد فرا مي خواند.

نماي حياط به دالان‌ها، طاقچه‌ها، توده‌هاي مقرنس‌هاي روشن و نوارهاي درازي از كتيبه‌هاي سفيد درخشان آراسته است و سراسر آن از كاشي‌هاي معرق الوان پوشيده شده كه مايه‌هاي آبي بر بالاي پوشش زيرين مرمر با مايه‌هاي طلايي مستولي است.

دوقابي كه در دو طرف مدخل واقع شده طرح سجاده را دارد كه نمازگزار بر آن نماز مي خواند. در فاصله‌اي بيشتر حجم جالب توجه اين نما، كه گاه بر اثر رنگ آبي درخشانش حالتي تقريبا اثيري پيدا مي‌كند، كاملا بر ميدان مسلط است و در تضاد با كاخ برازنده شاهي، برتري خيره‌كننده دين را بر قدرت دنيوي و اهميت اساسي دين را در زندگي شهر نشان مي‌دهد.

تصوير مسجد شاه اصفهان از بالا

جلوخان رو به شمال است، همچنانكه ضرورت ميدان بوده، ولي از آنجا كه محراب مي بايد رو به قبله باشد (يعني شمال شرقي به جنوب غربي) براي جلوگيري از قناس شدن سليقه و دقت زيادي لازم بود. اين مشكل با موفقيت حل شده. شخص از جلوخان وارد دهليزي عالي مي‌شود كه از ويژگيهاي بناهاي تاريخي ايران از زمانها قديم بوده است. اين دهليز مدور است و از اين رو هيچ جهتي ندارد و مي‌تواند مانند پاشنه‌اي باشد كه محور بنا بر روي آن بچرخد. دهليز رو به طاق بلند ايوان شمالي باز مي‌شود و از عمق تاريك آن انسان ناگهانم حياط روشن از آفتاب را مي‌بيند. در آن سوي حياط سر در وسيع شبستان قرار دارد، دروازه‌اي به جهان ديگري از شكوه و قدرت متمركز.

 

اگر شكوه رنگ و عظمت صحنه سر در و گنبد قبلا خيره كننده بود، تكرار خيره كننده بود، تكرار خوش آهنگ عناصر ساختماني، طاقنماهاي متقارن، ايوانهاي متعادل، آرامش حوض بزرگ وضو و اثر يكدست كننده رنگي فراگير كه بر همه جا گسترده، گنبد حالتي برازنده و گيرا و اندكي پيازي شكل، بر ساقه بلندي قرار گرفته، ساده و داراي طرحي بسيار روشن و گوياست، بي آنكه هيچگونه پشتبند يا حمال داشته باشد.

 

نقشه پي و ساختمان بنا هر دو نشان دهنده اعتقاد به سادگي در اسلام است و مفهومي بنيادي را نمايان و بيان مي‌كند، كه همانا برادري و برابري مومنان را كه همگي از دسترسي بي‌واسطه به رحمت خداوندي برخوردار شده‌اند. حركت و ارتباط در همه جا تسهيل شده و در هيج جا مانعي وجود ندارد. كف مسجد هيچ پله، نرده يا صفه‌اي ندارد. هيچ در بسته‌اي ديده نمي‌شود، هيچ دالان تونل مانند، جايگاه همسرايان، غلام گردشي، هيچ ساختار جداگانه‌اي مانند مذبح، هيچ فضاي اختصاصي، هيچ جايگاه ممتاز وجود ندارد، درست همان طور كه هيچ مراسم اختصاصي، هيچ شي مقدس و هيچ سلسله مقامات ديني موجود نيست.

كاشي كاري مسجد شاه اصفهان

ديوارها در ميان نقش گل و بوته‌هاي باغ مانندشان گم مي‌شوند، يا به باغهاي واقعي و طبيعي باز مي‌شوند. به خاطر تمركز بار روي ستون‌ها هشت گوش چشم اندازهاي وسيعي پديد مي‌آيد و فضاي خالي به حداكثر مي‌رسد.

طاقهاي بلند و وسيع و تقاطعهاي عالي و خوش آهنگ انحناهاي تند فضاهايي را نشان مي‌دهد كه آزادانه تا محراب، همچون موجهايي در يكديگر فرو مي‌روند. نمازگزاران، وقتي كه به نماز جماعت ايستاده اند و يا به تنهايي در فضاي ارتباطي پديد آمده شركت جسته‌اند، يكديگر را مي‌بينند. آگاهي متقابل و عبادت مشترك هسته اصلي اسلام است و در اينجا ساختمان در خدمت دين در آمده است.

سازندگان بنا

كتيبه سر در مسجد به خط ثلث عليرضاي عباسي و مورخ به سال ۱۰۲۵ حاكي از آن است كه شاه عباس اين مسجد را از مال خالص خود بنا كرده و ثواب آن را به روح جدا اعظم خود شاه طهماسب اهدا نموده است. در ذيل اين كتيبه به خط ثلث محمد رضا امامي، كتيبه ديگري نصب شده كه به موجب آن مقام معماري و مهندسي معمار مسجد شاه، استاد علي اكبر اصفهاني و ناظر ساختمان محب علي بيك‌الله تجليل شده است.

مسجد شاه يكي از شاهكارهاي معماري و كاشيكاري و حجاري ايران در قرن يازدهم هجري است و آخرين سال تاريخي كه در مسجد ديده مي‏شود سال ۱۰۷۷ هجري يعني آخرين سال سلطنت شاه عباس دوم و ۱۰۷۸ هجري يعني اولين سال سلطنت شاه سليمان است و معلوم مي‏دارد كه اتمام تزيينات مسجد در دوره جانشينان شاه عباس كبير يعني شاه صفي و شاه عباس دوم و شاه سليمان صورت گرفته است.

حياط مسجد شاه اصفهان

مشخصات بنا

ارتفاع گنبد عظيم مسجد شاه ۵۲ متر و ارتفاع مناره‏هاي داخل آن ۴۸ متر و ارتفاع مناره‏هاي سردر آن در ميدان نقش جهان ۴۲ متر است. از نكات جالب در مسجد شاه انعكاس صورت در مركز گنبد بزرگ جنوبي است. قطعات‌ بزرگ‌ سنگ‌هاي‌ مرمر يكپارچه‌ و سنگاب‌هاي‌ نفيس‌، از ديگر ديدنيهاي‌ جالب‌ اين‌ مسجد است‌.

اين مسجد عظيم داراي دو شبستان قرينه در اضلاع شرقي و غربي صحن است. يكي از اين شبستانها (شبستان شرقي) بزرگتر اما ساده و بي‌تزيين است و ديگري (شبستان غربي) كوچكتر است اما تزييناتي با كاشيهاي خشت هفت رنگ دارد و محراب آن نيز از زيباترين محرابهاي مساجد اصفهان است.

در دو زاويه جنوب غربي و جنوب شرقي دو مدرسه به طور قرينه قرار دارد كه مدرسه زاويه جنوب شرقي را كه حجره‏هايي نيز براي سكونت طلاب دارد، مدرسه ناصري و مدرسه زاويه جنوب غربي را سليمانيه مي‏نامند.

ارتفاع ايوان بزرگ جنوبي مسجد ۳۳ متر است و دو مناره در طرفين آن قرار گرفته‏اند كه ارتفاع هر يك از آنها ۴۸ متر است. اين دو مناره با كاشي تزيين شده‏اند و نامهاي محمد و علي به طور تكراري به خط بنايي بر بدنه آنها نقش بسته است. گنبد بزرگ مسجد تزئينات جالبي از كاشيكاري دارد و نيز داري كتيبه‏اي به خط ثلث سفيد بر زمينه كاشي خشت لاجوردي است.

كاشي كاري مسجد شاه اصفهان

تزيينات بنا

تزيينات عمده اين مسجد از كاشيهاي خشت هفت رنگ است. در مدرسه جنوب غربي مسجد قطعه سنگ ساده‏اي به شكل شاخص در محل معيني تعبيه شده است كه ظهر حقيقي اصفهان را در چهار فصل سال نشان مي‏دهد و محاسبه آن را شيخ بهائي دانشمند، فقيه و رياضيدان معروف عهد شاه عباس انجام داده است.

كتيبه‏هاي اين مسجد شاهكار خوشنويسان معروف عهد صفويه مانند عليرضا عباسي و عبدالباقي تبريزي و محمد رضا امامي است. كتيبه سردر با شكوه مسجد به خط عليرضا عباسي خوشنويس نامدار عصر صفويه است كه تاريخ آن سال ۱۰۲۵ ذكر شده است.

اسپرهاي طرفين در ورودي ۸ لوحه با نوشته‌هايي مشكي بر زمينه فيزوه‏اي دارند كه در هر يك از اين اسپرها ۴ لوحه كار گذاشته شده. در جلو خان سردر مسجد نيز كتيبه‌هايي با عبارات و اشعاري وجود دارد.

تخت سنگ بزرگي نيز در ضلع غربي جلوخان هست كه از نوشته‏‌هاي آن تنها بسم الله الرحمن الرحيم به جا مانده است. كتيبه نماي خارجي سردر، خط ثلث سفيد بر زمينه كاشي خشت وجود دارد. اشعاري به خط نستعليق در اصلي مسجد را كه پوشش نقره و طلا دارد زينت بخشيده است؛ در اين اشعار سال اتمام و نصب در ۱۰۳۸ تا ۱۰۵۲ ذكر شده است؛ اشعار فوق الذكر ۱۶ بيت است كه هشت بيت آن بر يك لنگه و هشت بيت ديگر بر لنگه ديگر آن به طور برجسته نقش بسته است. اين در، در ضلع جنوبي واقع است.

 

منبع: ويكي پديا


دسته ها : مساجد
1390/10/2 11:6 صبح
Susa Web Tools

Susa Web Tools


ساعت فلش


Pichak go Up
تماس با ما

کد تماس با ما


مترجم سايت

مترجم سايت

جاوا اسكريپت

X