معرفی وبلاگ
ندانم که این مرز مینو سرشت که گویی بهشت است از زرع و کشت کدامین بر و بوم ارزنده است که طنازی او برازنده است عروس طبیعت بت دلستان که پوشیده پیراهن پرنیان بود اصفهان، اصفهان، اصفهان، که بی او صفایی ندارد جهان بود اصفهان جلوه ای از بهشت بویژه به هنگام اردی بهشت مگو اصفهان است نصف جهان نیرز جهان هیچ بی اصفهان بود اصفهان قلب ایران زمین بود اصفهان به ز ما چین و چین
دسته
شاهنامه
گروه اصفهان شناسي زنده رو د
دانلود كتاب
آرشیو
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 49834
تعداد نوشته ها : 144
تعداد نظرات : 9
Rss
طراح قالب
موسسه تبیان
 

ميدان نقش جهان كه با نام‌هاي ميدان شاه و ميدان امام نيز شناخته مي‌شود، مجموعه ي بزرگي از ساختمان‌هاي دوره ي صفوي در شهر اصفهان است.

طول اين ميدان از شمال به جنوب بيشتر از ۵۰۰ و عرض آن حدود ۱۶۵ متر مي باشد.

نقش جهان

پيش از آن‌كه شهر اصفهان به پايتختي ايران صفوي برگزيده شود در اين ميدان باغي گسترده بنام «نقش جهان» وجود داشته‌است. منابع گوناگوني، بناي به شكل فعلي را در دوره سلطنت شاه عباس اول و به سال ۱۰۱۱ قمري دانسته‌اند.

 

 

ابنيه پيراموني

و در پيرامون ميدان، مشهورترين و عظيم‌ترين بناهاي تاريخي اصفهان مانند مسجد جامع عباسي يا مسجد شاه (در ضلع جنوبي)، مسجد شيخ لطف‌الله (در ضلع شرقي)، عمارت عالي‌قاپو (در ضلع غربي) و سردر قيصريه (در ضلع شمالي) ساخته شده‌است.

اطراف ميدان را چهار بازار بزرگ احاطه كرده‌اند. عايدات چهار بازار اطراف ميدان، در سال ۱۰۱۷ قمري وقف چهارده معصوم شده‌است. 

 

كاركرد

اين ميدان در سدهٔ يازدهم هجري قمري (سدهٔ هفدهم ميلادي) يكي از بزرگ‌ترين ميدان‌هاي جهان بوده‌است و در دوره شاه عباس و جانشينان او محل بازي چوگان، رژهٔ ارتش، چراغاني، و محل نمايشهاي گوناگون بوده‌است. دو دروازه سنگي چوگان از آن دوره هنوز در ميدان باقي است كه از انجام ورزش چوگان در آن دوره حكايت مي‌كند. اين ميدان همچنين محل برگزاري جمعه بازارهاي عظيم بوده‌است.

نقش جهان

يكي از اولين مراسم رسمي كه در اين ميدان برگزار شده‌است، بازگشت پيروزمندانه امامقلي خان از فتح جزيره هرمز به پايتخت (اصفهان) بوده‌است.

اهميت

شرح مفصل اين ميدان را جهانگردان نامدار اروپايي مانند شواليه شاردن فرانسوي، تاورنيه، پي‌يترو دولاواله، سانسون، انگلبرت كمپفر و ديگران كه در روزگار صفوي از پايتخت ايران ديدن كرده‌اند، بدست داده‌اند. شاردن فرانسوي كه از بخش بزرگي از اروپا بازديد نموده‌است، آنرا زيباترين ميدان دنيا مي‌دانسته‌است.

نقش جهان

معمارچيره دست اصفهاني علي‌اكبر اصفهاني ساخت مسجد امام و عالي‌قاپو رابر عهده داشته‌است. بر در مسجد امام نوشته شده‌است:

فكر تاريخ كرد راغب و گفت   شد در كعبه در صفاهان باز

كه با محاسبهٔ حروف ابجد مصراع دوم اين شعر تاريخ اتمام ساخت اين مسجد (۱۰۴۶) به دست مي‌آيد.

وضعيت امروزين

اين ميدان كه در بخش شمالي شهر اصفهان ساخته شده و در دوره قاجار، مانند ساير بناهاي تاريخي اصفهان مورد بي مهري حكام محلي علي الخصوص شاهزاده ظل السلطان و شاهزاده صارم الدوله قرار گرفت و تا مرز تخريب نيز پيش رفت. در دوره رضا شاه ميدان و ابنيه اطراف آن به شكل كنوني مرمت گرديدند. از سال ۱۳۶۸ به بعد تردد خودروها در بخش جنوبي ممنوع گرديد و تردد در اين بخش به صورت پياده يا با درشكه صورت مي‌پذيرد.

نقش جهان

پس از پيروزي انقلاب اسلامي، اين ميدان محل برگزاري نماز جمعه و اجتماعات سياسي نيز مي‌باشد. دور تا دور ميدان را بازار صنوف صنايع دستي اشغال كرده و به لحاظ توريستي بودن از رونق خوبي برخوردارند.

بازار اصفهان

ميدان نقش جهان در فهرست آثار ميراث جهاني يونسكو به ثبت رسيده‌است.

در جنوب خيابان استانداري و در مجموعه دولتخانه عمارت زيبا و جالب تالار تيموري واقع شده است. اين بنا كه طي ساليان متمادي شكل و كاربرد اصلي خود را از دست داده است. هنوز هم به نام تالار تيموري ناميده مي شود.

اكثر محققين و پژوهشگران اين اثر را از بناهاي دوران تيموري مي دانند. آنها عقيده دارند تيمور در هنگام يورش هاي خود به اصفهان و همچنين نوادگانش در موقع اقامت به دليل آب و هواي خوش اصفهان عمارات و كاخ هايي ساخته اند كه تالار تيموري يكي از آنهاست.

آنچه محقق است اينكه در دوران صفويان و بعد از اين خاندان تغييراتي در بنا به وجود آمده و الحاقاتي به آن اضافه شده و يا قسمتهايي از آن كاسته شده است.

مؤلف كتاب «آثار ملي اصفهان» اين بنا را از آثار تيمور گوركاني مي داند كه بعد از قتل عام مردم اصفهان دستور احداث آن را در مجاورت باغ نقش جهان صادر كرده است. از آن زمان برخي از مورخين دوران صفوي از اين بنا به نام «چهارحوض» اسم برده اند زيرا در جلوي تالار آن حوض آبي وجود داشته كه به چهار حوض معروف بوده است.

در دوره قاجار تالار تيموري تعمير شد و در عداد ساختمان هاي ديواني در آمد و مورد استفاده قرار گرفت. در اوائل حكومت پهلوي تالار تيموري و ميدان چهار حوض محل لشكر و سربازان بود و در سال 1327 تعمير و به محل باشگاه افسران اختصاص يافت.

اين عمارت با تزئينات بسيار جالب آن كه از نوع قطار بنديهاي گچي است، سنگاب بسيار نفيسي دارد كه با خط نستعليق برجسته و زيبا اشعاري با تاريخ 1056 هجري قمري بر بدنه آن نوشته شده است.

در حال حاضر اين عمارت داراي سالن وسيعي است كه جلوي آن ايوان بزرگ و مرتفعي قرار دارد چند اتاق نيز متصل به يكديگرند كه تزئينات آنها هم بسيار ديدني و جالب هستند.

هم اينك ساختمان تالار تيموري كه در بردارنده چند دوره از معماري اسلامي است در اختيار موزه تاريخ طبيعي اصفهان است.


موقعيت: خيابان استانداري

سال تاسيس: در اواخر سلطنت شاه سليمان يا در عهد شاه سلطان حسين

اين بنا به طور كامل با چوب بست ساخته شده بام آن مسطح بر پايه هاي بلند ضخيم پوشيده از طلا نهاده شده است

در اوايل جنگ جهاني اول به عنوان انبار مورد استفاده واحدهاي نظامي و سپس به جايگاه دسته موزيك نظامي تبديل مي شود.

حدود 80سال قبل پس از تخريب ساختمان هاي چپ و راست تالار اداره باستان شناسي با مرمت بنا از ويراني آن جلوگيري كرده و سپس ساختمان براي استقرار اداره معارف عمومي در نظر گرفته مي شود.

عمارتي كه به نام تالار اشرف ناميده مي شود باقيمانده كاخ هاي عصر صفوي است كه در منطقه دولت خانه در كنار قصرهاي ديگري همچون تالار سرپوشيده، كاخ هشت بهشت، كاخ پشت مطبخ، ركيب خانه و تالار تيموري مجموعه اي از كاخ هاي باشكوه آن روزگار را تشكيل مي داده است.

كلمه «اشرف» باعث شده تا برخي ساختمان اين عمارت را به «اشرف افغان» نسبت دهند. اما مطالعات محققين و پژوهشگران بيانگر اين نكته است كه «تالار اشرف» در زمان شاه عباس دوم ساخته شده و در عصر جانشين او شاه سليمان كامل شده است.

اين اثر زرنگار از لحاظ هنر تزئين و نقاشي و مقرنس هاي زيبا و گچبري و طاقهاي متناسب ضربي جلوه و شكوهي خاص دارد.

بسياري از خارجياني كه در روزگار صفويه و بعد از آن دوران به شهر اصفهان آمده اند تالار اشرف را بنائي نفيس، شكوهمند و زيبا توصيف كرده اند.

برخي از محققين نوشته اند در اوائل جنگ جهاني اول (1914 تا 1918 ميلادي) تالار اشرف انبار علوفه بوده و بعد از آن يكي از واحدهاي نظامي در آن مستقر شده است و در اين زمان بوده است كه گچبريها و نقوش زيباي كاخ را در زير اندودي از گچ پنهان كرده اند.

در اواخر دوره قاجار، مرمت هائي در آن صورت گرفت و از ويراني نجات يافت. پس از اين تعميرات بود كه به اداره معارف وقت اختصاص يافت. بعد از دوران قاجار تعميرات بيشتري در عمارت به عمل آمد و نقاشي هائي كه از زير گچ خارج شده بودند به وسيله استادكاران و نقاشان برجسته و هنرمند اصفهان ترميم شدند.

در حال حاضر عمارت تالار اشرف يكي از بناهاي بسيار معروف اصفهان است. اين شهرت بيشتر به خاطر نقاشي هاي زرنگار و گچبريهاي پركار آن است.

عمارت تاريخي «ركيب خانه» كه در مركز شهر اصفهان و نزديك بناهاي مشهوري همچون «تالار اشرف»، «كاخ چهلستون»، «عالي قاپو» و «توحيد خانه» قرار دارد از جمله بناهاي بافت قديم اصفهان به شمار مي رود كه در اوائل قرن يازدهم هجري مقارن با سلطنت شاه عباس اول به عنوان يكي از بناهاي مجموعه دولتخانه صفوي احداث شد. با مراجعه به منابع و مأخذ مختلف دوران صفوي و با توجه به كلمه «ركيب خانه» مشخص مي شود كه اين عمارت محل نگهداري لوازم سواركاري و يراق آلات اصطبل دولتي بوده است.

با اضمحلال حكومت صفويه عمارت «ركيب خانه» متروك گرديد و بعدها در عصر قاجار به دستور حاج محمد حسين خان صدر اصفهاني صدر اعظم نيك انديش فتحعليشاه احياء شد. در دوره حكومت «مسعود ميرزا ظل السلطان» بعد از انجام تعميرات و الحاقاتي كه با آن دوره سازگار بود به عنوان محل زندگي اين حاكم تعيين گرديد.

در دوران پهلوي اداره آمار و ثبت احوال اصفهان در اين محل مستقر شد و تغييراتي در ساختمان و مخصوصاً در جبهه غربي آن صورت گرفت.

در سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي «ركيب خانه» مورد مرمت اساسي قرار گرفت و بعد از بازسازي مقرر شد اشياء موجود در موزه هاي هنرهاي تزئيني تهران و بقيه اشياء قديمي به اصفهان منتقل و در اين ساختمان به معرض تماشاي عموم گذاشته شود. در اجراي اين هدف در تابستان 1375 گنجينه هاي تزئيني رسماً افتتاح و مورد بهره برداري قرار گرفت.

هزارتويي خيال انگيز، بر آستان طبقه هشتم بهشت

موقعيت: خيابان باغ گلدسته پارك شهيد رجائي

سال تاسيس: 1080 هجري (دوره شاه سليمان)

از آثار قابل توجه اين كاخ عبارت است از:

كاشيكاري انواع پرندگان و حيوانات درنده و خزنده در نماي بيروني كاخ

زيباترين كاخ عالم :

از كليه كاخهاي با صفا و كلاه فرهنگي هائي كه در كنار چهارباغ احداث شده بود فقط كاخ هشت بهشت باقي مانده است. اين عمارت باشكوه كه روزگاري زيباترين كاخ عالم هم ناميده مي شد در سال 1080 هجري و به روزگار شاه سليمان صفوي در نزديكي باغ بلبل ساخته شد.

اين بناي دو طبقه با طاقهاي زيبا و تزئينات فراوان و هماهنگ دست به دست هم داده تا يكي از نمونه هاي درخشان معماري عصر صفويه را به نمايش بگذارند.

كليه سياحان و جهانگرداني كه از اصفهان بازديد كرده و موفق شده اند به درون كاخ هشت بهشت راه يابند آن را بهترين بناهاي دنيا ناميده اند. يكي از آنها كاخ هشت بهشت را با عبارت «... فرح انگيز تر از مجلل ترين كاخهاي ممالك اروپايي» توصيف كرده است.

باغ وسيعي كه عمارت در آن واقع شده جزئي از باغ بزرگ نقش جهان بوده است كه شاه اسماعيل اول احداث كرد و در زمان جانشينان او بخصوص شاه عباس اول به قطعات متعددي تقسيم شد.

اين قصـر با شكوه از همان ابتداي احداث «عمارت هشت بهشت» «هشت به هشت» و «هشت در بهشت» ناميده مي شده است.
 

ساختمان كاخ:

بخش مركزي كاخ به صورت 4 صفه ساخته شده و ايوان آن رو به شمال است. سقفي كه بر فراز اين بناي 4 صفه استوار است پوشيده از مقرنس هاي گچي خوش رنگ و خوش طرح است.

اتاقهاي طبقه اول در 4 گوشه عمارت تزئيناتي از گچبري و نقاشي دارند. در طبقه دوم عمارت نيز مجموعه اي از رواق ها و اتاقها و طاقها و پنجره ها بر نفاست و زيبائي آن مي افزايد. اين طبقه به راهروها و اتاقهاي متعددي تقسيم شده كه هر يك تزئينات خاصي دارند. در برخي حوض آب و در بعضي بخاري هاي ديواري تعبيه شده اند ديوارها را نيز آينه هاي فراوان مي پوشانيدند تمام سقف هاي كاخ را نيز موزائيك هاي بسيار عالي پوشانيده و دالانها و غلام گردش هاي بسيار زيبا و هماهنگ آنها را احاطه كرده اند.

تزئينات عمارت در دوران صفويه به حدي باشكوه و هنرمندانه بوده كه هيچ سياحي از اعجاب و تحسين آنها خودداري نكرده است.

آنچه در اين عمارت حائز اهميت است ارتباطي است كه ميان فضاها و قسمت هاي مختلف آن پديد آمده است. اين ارتباط باعث شده تا عمارت هشت بهشت اصفهان در عين تنوع و گوناگوني و تعدد فضا از وحدت و يكپارچگي و تزئينات قابل توجه برخوردار شود.

متأسفانه امروز از نرده هاي چوب زرنگار و قابها و جام هاي بلور و آلت هاي شيشه اي رنگارنگ ظريف اثري بر جاي نمانده است چرا كه در دوره هاي بعد از صفويه و بخصوص در عصر قاجاريان تغييرات بسياري در آن داده شد. اين تغييرات به حدي است كه برخي از سياحان آن را از دوران قاجار به حساب آورده اند.
 

در اواخر دوران قاجار عمارت هشت بهشت به مالكيت خصوصي اشخاص در آمد و از زيورهاي نفيس و گرانبهاي دوره صفويه عاري گرديد بطوري كه امروز از آن همه شكوه و فريبندگي داخل كاخ و درختان چنار و تناور و گلهاي ياس سفيد و سرخ كه در حاشيه خيابان هاي آن روئيده بودند و همچنين از آب نماها و جوي هاي آب روان اثري بر جاي نمانده است. با همه دخل و تصرفات به گفته «آندره گدار» كه سالها باستانشناسي ايران را اداره كرده است:

« ... كاخ هشت بهشت با تالاري كه از هر سو باز است و با چهار عمارت كلاه فرنگي در طبقه هشت بهشت در چهار گوشه خود هنوز هم تركيب اصلي و مختصري از لطف و ملاحت روزگاران گذشته را حفظ كرده است.»

ذكر اين نكته مناسبت دارد كه تزئينات اين كاخ هشت گوشه كه نشانه روحيه معماري و تزئينات اواخر دوره صفوي است به همراه ساختمان آن كه ميان باغ واقع شده است بعدها به فراواني مورد تقليد قرار گرفته است.

Susa Web Tools

Susa Web Tools


ساعت فلش


Pichak go Up
تماس با ما

کد تماس با ما


مترجم سايت

مترجم سايت

جاوا اسكريپت

X