معرفی وبلاگ
ندانم که این مرز مینو سرشت که گویی بهشت است از زرع و کشت کدامین بر و بوم ارزنده است که طنازی او برازنده است عروس طبیعت بت دلستان که پوشیده پیراهن پرنیان بود اصفهان، اصفهان، اصفهان، که بی او صفایی ندارد جهان بود اصفهان جلوه ای از بهشت بویژه به هنگام اردی بهشت مگو اصفهان است نصف جهان نیرز جهان هیچ بی اصفهان بود اصفهان قلب ایران زمین بود اصفهان به ز ما چین و چین
دسته
شاهنامه
گروه اصفهان شناسي زنده رو د
دانلود كتاب
آرشیو
آمار وبلاگ
تعداد بازدید : 50463
تعداد نوشته ها : 144
تعداد نظرات : 9
Rss
طراح قالب
موسسه تبیان

 شبستان مسجد سيد

مسجد سيد اصفهان به دليل وجود تزئينات بسيار جالب گل و بوته و اسليمي و وجود خط بنائي و ديگر خطوط از استادان نامدار عصر قاجار در زمره يكي از شاهكارهاي معماري عصر قاجار قرار دارد كه در گوشه گوشه آن شگردهاي جالب معماري و تزئينات بسيار عالي خود نمايي مي كند.

اين بنا زير نظر مرحوم حجت الاسلام سيد محمد باقر شفتي معروف به سيد ساخته شده است كه وجه تسميه مسجد نيز هست.


 موقعيت: خيابان مسجد سيد

سال تاسيس: قرن 13 هجري (محمد شاه قاجار)

مساحت: 8075 متر مربع

خطاط: محمد باقر شريف شيرازي

در كاشيكاري هاي اين مسجد مخصوصاً در تزئينات گلدانها و منظره هايي كه نمايش داده شده رنگ قرمز نقش عمده اي دارد.

بناهاي اين مسجد عبارتند از:

چهار در اصلي، دو شبستان بزرگ، دو گنبد كوچك و بزرگ، دو چهلستون، دو مهتابي وسيع كف حياط، چهار مهتابي طبقه فوقاني، سه ايوان و يك گلدسته معظم، ساعتي رفيع و بيش از 45 حجره و چند دهليز اجزاي يكي از بناهاي با شكوه و نفيس شهر اصفهان، يعني مسجد سيد است.

اين اثر ارزنده و مشهور كه در ضلع جنوبي خيابان مسجد سيد واقع شده از حيث مطالعه معماري و هنر كاشيكاري مخصوصاً گره كشي، خط بنائي و كاشي 7 رنگ در شمار بهترين آثار قرن 13 هجري قرار دارد. ساختمان مسجد سيد زير نظر مرحوم حجت الاسلام سيد محمد باقر شفتي معروف به سيد شروع شد. اما عمر آن مرحوم براي پايان آن وفا نكرد. بنابراين بقيه كارهاي آن زير نظر فرزند و نوه او ادامه يافت.

مسجد سيد جمعاً 8075 متر مربع مساحت دارد.

پس از انقراض صفويه با ركودي كه گريبانگير وضع اقتصادي كشورمان شده بود كاشيكاري و بطور كلي مسجد سازي دچار وقفه محسوسي شد. بنابراين اگر بگوئيم مرحوم سيد با آغاز ساختمان مسجد سيد بار ديگر احداث مسجد در ايران را رونقي تازه بخشيد سخني به گزاف نگفته ايم.

سردر شمالي مسجد كه ورودي اصلي به حساب مي آيد دري رفيع با دو سكو از سنگ پارسي است كه طرفين آن تزئيناتي از كاشي 7 رنگ و گل و بته و كتيبه هائي به خط ثلث جاي گرفته اند. اين كتيبه ها شامل آياتي از قرآن كريم است.

سردر جنوب غربي كه آن نيز يك ورودي رفيع است با كاشيهاي 7 رنگ و كتيبه ها و اسپرهاي مكتوب تزئين شده است. كتيبه هاي اين سردر به خط محمد باقر شيرازي خوشنويس بزرگ عصر قاجار كتابت شده است. سردر جنوب شرقي با جلوخاني وسيع همچون نگيني در كوچه مي درخشد. در اسپرهاي طرفين اين سردر اشعاري به خط نستعليق بسيار زيبا در مدح مرحوم سيد به چشم مي خورد مسجد سيد از نوع مساجد چهار ايواني است كه ايوان شمالي با كاشيهاي 7 رنگ و گل و بوته اسليمي تزئين شده است.

ايوان جنوبي جلوي شبستان زير گنبد قرار دارد. ايوان هاي شرق و غرب در جلو شبستان زمستاني مسجد واقع شده اند.

در دو طرف شرق و غرب چهار مهتابي ساخته شده اند. در اطراف ايوان ها حجراتي براي سكونت طلاب علوم ديني ساخته شده اند. در اسپرهاي اطراف مهتابي ها با خط بنائي عبارات و اشعاري نوشته اند ساعت بزرگ مسجد كه در اصفهان شهرت دارد در بالاي ايوان جنوبي قرار گرفته است.

در شمال شرقي مسجد آرامگاه حجت الاسلام واقع شده كه بقعه و رواقي مقابل آن است. داخل اين بقعه و رواق با تزئينات كاشيكاري و گچبري آراسته شده است. در بالاي سردر ورودي بقعه تاريخ فوت مرحوم حجت الاسلام با خط ثلث نوشته شده است.

منبع: ‌پرتال شهر اصفهان

 

 
دسته ها : مساجد
1390/10/2 11:11 صبح
 
مسجد امام يا مسجد شاه كه به مسجد جامع عباسي نيز شهرت دارد يكي از مساجد ميدان نقش جهان اصفهان است كه در طي دوران صفوي ساخته شد و از بناهاي مهم معماري اسلامي ايران به‌شمارمي‌رود. اين بنا شاهكاري جاويدان از معماري، كاشي‌كاري و نجاري در قرن يازدهم هجري است.

مسجد شاه يا مسجد امام يا مسجد جامع عباسي

اين مسجد كه در ضلع جنوبي ميدان امام قرار دارد در سال ۱۰۲۰ هجري به فرمان شاه‏ عباس اول در بيست و چهارمين سال سلطنت وي شروع شده و تزئينات و الحاقات آن در دوره جانشينان او به اتمام رسيده است.

معمار مهندس آن استاد علي‏اكبر اصفهاني و ناظر ساختمان محب‏علي بيك الله بوده‌اند. و خوشنويساني چون عليرضا عباسي، عبدالباقي تبريزي، محمد رضا امامي، محمد صالح امامي در آن كتيبه‌نگاري كرده‌اند.

 

معماري

اين بنا نمايانگر اوج يك هزار سال مسجد سازي در ايران است. سنتهاي شكل‌دهي، آرمان‌ها، شعاير و مفاهيم ديني، نقشه كه از انواع قديميتر و ساده‌تر به‌آرامي كمال يافته، عناصر بزرگ ساختماني و تزيينات همه در مسجد شاه با عظمت و شكوهي كه آنرا در شمار بزرگترين بناهاي جهان قرار داده، تحقق و يگانگي يافته است.

مسجد شاه اصفهان

تمام مسجد داراي تناسبي شاهانه است و بر شالوده‌اي وسيع بنا شده. قوس نيمگنبد سر در خارجي در ميدان ۲۷ متر بلندي دارد و بلندي مناره‌ها ۳۳ متر است. مناره‌هاي بالاي شبستان از آن هم بلند تر است، در حالي كه گنبد روي آن بالاتر از همه قرار گرفته. جلوخان، كه خود تقريباً ساختماني است، حالتي دعوت كننده دارد كه جمعيت بيرون را به پناه، امنيت و تجديد قوا در مسجد فرا مي خواند.

نماي حياط به دالان‌ها، طاقچه‌ها، توده‌هاي مقرنس‌هاي روشن و نوارهاي درازي از كتيبه‌هاي سفيد درخشان آراسته است و سراسر آن از كاشي‌هاي معرق الوان پوشيده شده كه مايه‌هاي آبي بر بالاي پوشش زيرين مرمر با مايه‌هاي طلايي مستولي است.

دوقابي كه در دو طرف مدخل واقع شده طرح سجاده را دارد كه نمازگزار بر آن نماز مي خواند. در فاصله‌اي بيشتر حجم جالب توجه اين نما، كه گاه بر اثر رنگ آبي درخشانش حالتي تقريبا اثيري پيدا مي‌كند، كاملا بر ميدان مسلط است و در تضاد با كاخ برازنده شاهي، برتري خيره‌كننده دين را بر قدرت دنيوي و اهميت اساسي دين را در زندگي شهر نشان مي‌دهد.

تصوير مسجد شاه اصفهان از بالا

جلوخان رو به شمال است، همچنانكه ضرورت ميدان بوده، ولي از آنجا كه محراب مي بايد رو به قبله باشد (يعني شمال شرقي به جنوب غربي) براي جلوگيري از قناس شدن سليقه و دقت زيادي لازم بود. اين مشكل با موفقيت حل شده. شخص از جلوخان وارد دهليزي عالي مي‌شود كه از ويژگيهاي بناهاي تاريخي ايران از زمانها قديم بوده است. اين دهليز مدور است و از اين رو هيچ جهتي ندارد و مي‌تواند مانند پاشنه‌اي باشد كه محور بنا بر روي آن بچرخد. دهليز رو به طاق بلند ايوان شمالي باز مي‌شود و از عمق تاريك آن انسان ناگهانم حياط روشن از آفتاب را مي‌بيند. در آن سوي حياط سر در وسيع شبستان قرار دارد، دروازه‌اي به جهان ديگري از شكوه و قدرت متمركز.

 

اگر شكوه رنگ و عظمت صحنه سر در و گنبد قبلا خيره كننده بود، تكرار خيره كننده بود، تكرار خوش آهنگ عناصر ساختماني، طاقنماهاي متقارن، ايوانهاي متعادل، آرامش حوض بزرگ وضو و اثر يكدست كننده رنگي فراگير كه بر همه جا گسترده، گنبد حالتي برازنده و گيرا و اندكي پيازي شكل، بر ساقه بلندي قرار گرفته، ساده و داراي طرحي بسيار روشن و گوياست، بي آنكه هيچگونه پشتبند يا حمال داشته باشد.

 

نقشه پي و ساختمان بنا هر دو نشان دهنده اعتقاد به سادگي در اسلام است و مفهومي بنيادي را نمايان و بيان مي‌كند، كه همانا برادري و برابري مومنان را كه همگي از دسترسي بي‌واسطه به رحمت خداوندي برخوردار شده‌اند. حركت و ارتباط در همه جا تسهيل شده و در هيج جا مانعي وجود ندارد. كف مسجد هيچ پله، نرده يا صفه‌اي ندارد. هيچ در بسته‌اي ديده نمي‌شود، هيچ دالان تونل مانند، جايگاه همسرايان، غلام گردشي، هيچ ساختار جداگانه‌اي مانند مذبح، هيچ فضاي اختصاصي، هيچ جايگاه ممتاز وجود ندارد، درست همان طور كه هيچ مراسم اختصاصي، هيچ شي مقدس و هيچ سلسله مقامات ديني موجود نيست.

كاشي كاري مسجد شاه اصفهان

ديوارها در ميان نقش گل و بوته‌هاي باغ مانندشان گم مي‌شوند، يا به باغهاي واقعي و طبيعي باز مي‌شوند. به خاطر تمركز بار روي ستون‌ها هشت گوش چشم اندازهاي وسيعي پديد مي‌آيد و فضاي خالي به حداكثر مي‌رسد.

طاقهاي بلند و وسيع و تقاطعهاي عالي و خوش آهنگ انحناهاي تند فضاهايي را نشان مي‌دهد كه آزادانه تا محراب، همچون موجهايي در يكديگر فرو مي‌روند. نمازگزاران، وقتي كه به نماز جماعت ايستاده اند و يا به تنهايي در فضاي ارتباطي پديد آمده شركت جسته‌اند، يكديگر را مي‌بينند. آگاهي متقابل و عبادت مشترك هسته اصلي اسلام است و در اينجا ساختمان در خدمت دين در آمده است.

سازندگان بنا

كتيبه سر در مسجد به خط ثلث عليرضاي عباسي و مورخ به سال ۱۰۲۵ حاكي از آن است كه شاه عباس اين مسجد را از مال خالص خود بنا كرده و ثواب آن را به روح جدا اعظم خود شاه طهماسب اهدا نموده است. در ذيل اين كتيبه به خط ثلث محمد رضا امامي، كتيبه ديگري نصب شده كه به موجب آن مقام معماري و مهندسي معمار مسجد شاه، استاد علي اكبر اصفهاني و ناظر ساختمان محب علي بيك‌الله تجليل شده است.

مسجد شاه يكي از شاهكارهاي معماري و كاشيكاري و حجاري ايران در قرن يازدهم هجري است و آخرين سال تاريخي كه در مسجد ديده مي‏شود سال ۱۰۷۷ هجري يعني آخرين سال سلطنت شاه عباس دوم و ۱۰۷۸ هجري يعني اولين سال سلطنت شاه سليمان است و معلوم مي‏دارد كه اتمام تزيينات مسجد در دوره جانشينان شاه عباس كبير يعني شاه صفي و شاه عباس دوم و شاه سليمان صورت گرفته است.

حياط مسجد شاه اصفهان

مشخصات بنا

ارتفاع گنبد عظيم مسجد شاه ۵۲ متر و ارتفاع مناره‏هاي داخل آن ۴۸ متر و ارتفاع مناره‏هاي سردر آن در ميدان نقش جهان ۴۲ متر است. از نكات جالب در مسجد شاه انعكاس صورت در مركز گنبد بزرگ جنوبي است. قطعات‌ بزرگ‌ سنگ‌هاي‌ مرمر يكپارچه‌ و سنگاب‌هاي‌ نفيس‌، از ديگر ديدنيهاي‌ جالب‌ اين‌ مسجد است‌.

اين مسجد عظيم داراي دو شبستان قرينه در اضلاع شرقي و غربي صحن است. يكي از اين شبستانها (شبستان شرقي) بزرگتر اما ساده و بي‌تزيين است و ديگري (شبستان غربي) كوچكتر است اما تزييناتي با كاشيهاي خشت هفت رنگ دارد و محراب آن نيز از زيباترين محرابهاي مساجد اصفهان است.

در دو زاويه جنوب غربي و جنوب شرقي دو مدرسه به طور قرينه قرار دارد كه مدرسه زاويه جنوب شرقي را كه حجره‏هايي نيز براي سكونت طلاب دارد، مدرسه ناصري و مدرسه زاويه جنوب غربي را سليمانيه مي‏نامند.

ارتفاع ايوان بزرگ جنوبي مسجد ۳۳ متر است و دو مناره در طرفين آن قرار گرفته‏اند كه ارتفاع هر يك از آنها ۴۸ متر است. اين دو مناره با كاشي تزيين شده‏اند و نامهاي محمد و علي به طور تكراري به خط بنايي بر بدنه آنها نقش بسته است. گنبد بزرگ مسجد تزئينات جالبي از كاشيكاري دارد و نيز داري كتيبه‏اي به خط ثلث سفيد بر زمينه كاشي خشت لاجوردي است.

كاشي كاري مسجد شاه اصفهان

تزيينات بنا

تزيينات عمده اين مسجد از كاشيهاي خشت هفت رنگ است. در مدرسه جنوب غربي مسجد قطعه سنگ ساده‏اي به شكل شاخص در محل معيني تعبيه شده است كه ظهر حقيقي اصفهان را در چهار فصل سال نشان مي‏دهد و محاسبه آن را شيخ بهائي دانشمند، فقيه و رياضيدان معروف عهد شاه عباس انجام داده است.

كتيبه‏هاي اين مسجد شاهكار خوشنويسان معروف عهد صفويه مانند عليرضا عباسي و عبدالباقي تبريزي و محمد رضا امامي است. كتيبه سردر با شكوه مسجد به خط عليرضا عباسي خوشنويس نامدار عصر صفويه است كه تاريخ آن سال ۱۰۲۵ ذكر شده است.

اسپرهاي طرفين در ورودي ۸ لوحه با نوشته‌هايي مشكي بر زمينه فيزوه‏اي دارند كه در هر يك از اين اسپرها ۴ لوحه كار گذاشته شده. در جلو خان سردر مسجد نيز كتيبه‌هايي با عبارات و اشعاري وجود دارد.

تخت سنگ بزرگي نيز در ضلع غربي جلوخان هست كه از نوشته‏‌هاي آن تنها بسم الله الرحمن الرحيم به جا مانده است. كتيبه نماي خارجي سردر، خط ثلث سفيد بر زمينه كاشي خشت وجود دارد. اشعاري به خط نستعليق در اصلي مسجد را كه پوشش نقره و طلا دارد زينت بخشيده است؛ در اين اشعار سال اتمام و نصب در ۱۰۳۸ تا ۱۰۵۲ ذكر شده است؛ اشعار فوق الذكر ۱۶ بيت است كه هشت بيت آن بر يك لنگه و هشت بيت ديگر بر لنگه ديگر آن به طور برجسته نقش بسته است. اين در، در ضلع جنوبي واقع است.

 

منبع: ويكي پديا

دسته ها : مساجد
1390/10/2 11:6 صبح

مسجد شيخ لطف‌الله (ساخته شده در ۱۶۰۲ - ۱۶۱۹ ميلادي) يكي از مسجدهاي تاريخي و شناخته شده شهر اصفهان است. اين مسجد شاهكاري از معماري و كاشي‏كاري قرن يازدهم هجري است به فرمان شاه عباس اول در مدت هجده سال بنا شده و معمار و بناي مسجد استاد محمدرضا اصفهاني بوده است. تزئينات كاشي‏كاري آن در داخل از ازاره‏ ها به بالا همه از كاشي‏هاي معرّق پوشيده شده است. باستان‌شناسان خارجي در مورد عظمت معماري اين مسجد گفته‏ اند: «به سختي مي‏توان اين بنا را محصول دست بشر دانست».

مسجد شيخ  لطف الله

شيخ‌ لطف‌الله جبل‌عاملي، پدر زن شاه عباس اول و از علماي‌ بزرگ‌ شيعه‌ در لبنان‌ امروزي‌ بود كه‌ به‌ دعوت‌ شاه‌ در اصفهان‌ اقامت‌ گزيد. اين‌ مسجد به‌ منظور تجليل‌ از مقام‌ او و براي‌ تدريس‌ و نمازگزاري‌ وي‌ احداث‌ شد.

 

 

مسجد شيخ لطف الله‏ يكي از زيباترين آثار تاريخي اصفهان در ضلع شرقي ميدان نقش جهان و مقابل عمارت عالي‌قاپو واقع شده. شماري از كاشيكاري‌هاي معرق درون و بيرون گنبد و كتيبه‏هاي خط ثلث آن به خط علي‌رضاي تبريزي عباسي است.

 

اين مسجد به علت اينكه نه داراي مناره است و نه داراي شبستان ورودي (حياط) و همچنين ورودي آن پله مي‌خورد، غير طبيعي است. عدم وجود شبستان و صحن ورودي اين مسجد را به مقتضيات تقارني ميدان نقش جهان (قرار گرفتن مسجد رو به روي عمارت عالي‌قاپو) كه در نهايت منجر به اين مسئله شده‌است كه نتوان صحني يا حياطي رو به قبله كه براي نمازگزاري استفاده شود، براي آن طراحي كرد.

سر در معرق آن تا پايان سال ۱۰۱۱ هجري ساخته وپرداخته شده واتمام ساختمان و تزئينات آن در سال ۱۰۲۸هجري بوده‌است.

كتيبه سر در آن به خط ثلث عليرضا عباسي و مورخ به سال ۱۰۱۲ هجري است، معمار و بناي مسجد استادمحمدرضا اصفهاني بوده‌است كه نام او در داخل محراب زيباي مسجد در دو لوحه كوچك به اين شرح ذكرشده عمل فقير حقير محتاج برحمت خدا محمدرضا بن استاد حسين بنا اصفهاني ۱۰۲۸ خطوط و كتيبه‌هاي داخل مسجد كار عليرضا عباسي خطاط بسيار مشهور زمان شاه عباس و باقر بنّا خوشنويس گمنام آن عصر است كه نمونه خط ثلث او با خط عليرضا عباسي برابري مي‌كند.


منبع: ويكي پديا

دسته ها : مساجد
1390/10/2 11:3 صبح


مسجد جمعه يا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترين و قديمي ترين ابنيه مذهبي ايران است. كاوشهاي باستانشناسي نشان از آن دارد كه احتمالا اين مسجد پيش از تسلط اعراب بر اين شهر، مركز مذهبي مهم شهر بوده و به صورت يكي از آتشكده هاي شهر اصفهان كاربري داشته است. كشف يك پا ستون، با تزيينات دوره ساسانيان، در منطقه شمالي مسجد، وجود بنايي قبل از اسلام را تاييد مي‌كند. درباره تاريخچه تغيير و تحولات مسجد اختلاف نظر هايي وجود دارد ولي به نظر مي‌آيد ساخت مسجد جامع به قرون اوليه هجري و در زمان عباسيان بوده كه در قرن سوم هجري محراب آن تخريب و جهت قبله آن اصلاح شده است.

نكته جالب توجه در معماري اين مسجد آنست كه بخش‌هاي گوناگون آن در طول نزديك به دوهزار سال شكل گرفته اند و طي اين سالها همواره در حال مرمت و باز سازي بوده است كه آخرين آنها بازسازي بخش تخريب شده بر اثر بمباران هواپيماهاي عراقي در طول هشت سال جنگ ايران و عراق بوده است.

مهم‌ترين طرحهاي توسعه در دوران آل بويه و صفويه صورت پذيرفته اند.

 

پرفسور آرتور آپهام (باستان شناس) مي نويسد: "من آن روز وقتي به تماشاي مسجد جامع اصفهان رفتم و در زير اين گنبد قرار گرفتم، متوجه شدم كه تمام وجودم در تسخير گنبد و مسجد است؛ چون در زير اين گنبد به خوبي مي توان به شاهكار فنا ناپذير و خلاقه ي ايراني ها پي برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پيدا كرد. من از آن به بعد، بار ها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشاي گنبد اين مسجد، زبان به تحسين گشودم و عشق و علاقه ي خود را به اصفهان و ايران روز افزون ديدم. به همين جهت مي خواهم بعد از اين كه ديده بر هم نهادم جسدم را را در اين خاك مقدس دفن كنند."

 

قديميترين بناي تاريخي اصفهان را بايد مسجد جمعه يا مسجد جامع اصفهان تلقي كرد. سيماي فعلي مسجد عمدتاً مربوط به اقدامات دوره سلجوقي است اما تعميرات و الحاقات آن به دورانهاي بعد به خصوص عصر صفويان مربوط مي شود . اما در كاوش هاي باستان شناسي مراحل قبل از سلجوقي هم به دست آمده كه به دوران آل بويه و قرن سوم هجري باز مي گردد. در همين كاوش ها آثار قبل از اسلام نيز كشف شده است.

مسجد داراي وروديهاي متعدد است كه هر يك فضاي مسجد را به بخشهايي از بافت پيرامون آن مربوط مي كند اين وروديها همه در يك زمان ساخته نشده اند و هر يك در مقطعي از تاريخ و در ارتباط با ساختمان درون و بيرون بنا به وجود آمده اند. گذرها و معابري كه در گرداگرد مسجد وجود دارند بيانگر ارتباط گسترده اي است كه مسجد با بافت قديم شهر دارد.

 

مسجد جامع اصفهان با نقشه چهار ايواني بنا شده و از آنجا كه ابداعات هنري و معماري 15 قرن دوران اسلامي را در خود گرد آورده است يكي از بهترين آثاري به شمار مي رود كه در دنياي امروز شهرت دارد. با توجه به منابع و مآخذ مختلف اين نكته مشخص مي شود كه مسجد جامع در طول زمان به سبب آتش سوزي و جنگ هاي متعدد و نا آرامي هاي دوران هاي مختلف آسيب فراوان ديده و دوباره بازسازي و مرمت شده است.

چهار ايوان اطراف ميدان مشخص كننده شيوه مسجد سازي ايرانيان است كه پس از احداث آن در ساير مساجد نيز رواج يافته است. اين ايوان ها كه به نامهاي صفه صاحب در جنوب صفه درويش در شمال صفه استاد در مغرب صفه شاگرد در مشرق ناميده مي شوند با تزئينات مقرنس سازي و كاربندي يكي از فنون بسيار جالب معماري ايران را بيان مي دارد.

نماي داخلي صحن مسجد و كاشيكاري هاي آن مربوط به قرن نهم هجري است كه احتمالاً مناره ها نيز مربوط به همين زمان مي باشند . به طوركلي بناي كنوني مسجد جامع اصفهان شامل بخشهاي زير مي باشد:

- شبستان مسجد : اين شبستان كه بر ستون هاي مدور استوار است كه با گچبريهاي بسيار زيبا تزئين شده است. اين قسمت مربوط به عصر ديلميان است.

- گنبد و چهل ستونهاي اطراف آن كه در ايوان جنوبي مسجد واقع شده و در فاصله سالهاي 465 تا 485 هجري قمري بنا شده است. اين گنبد در زمان سلطنت ملكشاه سلجوقي و وزارت خواجه نظام الملك ساخته شده از نمونه هاي نادر ساختمان هاي عصر سلجوقي است. ايواني كه در جلوي اين گنبد آجري واقع شده در اوائل قرن ششم هجري بنا گرديده و سقف آن از مقرنس هاي درشت تركيب شده است. اين گنبد داراي زيباترين طرحهاي تزئيني ساخته شده از آجر و گچ ميباشد.

 - گنبدي كه در بخش شمالي حياط مسجد واقع شده و قرينه گنبد خواجه نظام الملك است در سال 481 بنا گرديده است. احداث اين گنبد را به ابوالغنائم تاج الملك يكي ديگر از وزراي عصر سلجوقي نسبت مي دهند.

- ايوان معروف به صفه صاحب كه در دوران سلجوقي ساخته شده و تزئينات آن مربوط به عصر قراقويونلو و صفوي است. در اين قسمت كتيبه هائي از دورانهاي مختلف از جمله صفويان به چشم مي خورد.

 

- ايوان غربي معروف به صفه استاد كه در عصر سلجوقي بنا شده و در دوره صفويان با كاشيكاري تزئين شده است . در اين صفه علاوه بر خطوط ثلث و نستعليق كه به تاريخ 1112 هجري قمري و در زمان سلطنت شاه سلطان حسين كتابت شده عباراتي به خط بنائي بسيار زيبا و با امضاء محمد امين اصفهاني نوشته شده است.

 

با مطالعه اين عبارات و دقت در خطوط بنائي اين ابيات بسيار زيبا مشخص مي گردد:

چون نامه جرم ما به هم پيچيدند   ***    بردند و به ميزان عمل سنجيدند

بيش از همه كس گناه ما بود ولي    ***   ما را به محبت علي بخشيدند

رو به روي اين ايوان، صفه شاگرد قرار دارد كه در عصر سلجوقي بنا شده و در قرن هشتم و يازدهم هجري قمري در دوران حكومت ايلخانان و صفويه تزئيناتي به آن اضافه شده است.

اين ايوان فاقد تزئينات كاشيكاري است و با مقرنس هاي آجري تزئين شده است. در اين ايوان سنگ مرمر يكپارچه نفيسي است كه در اطراف و بالاي آن لوحه ها و كتيبه هايي نوشته شده است. در منتهي اليه ضلع شرقي مسجد جمعه صفه عمر واقع شده كه كتيبه تاريخي هلال ايوان آن به سلطنت سلطان محمود آل مظفر اشاره مي كند. تاريخ اين كتيبه 768 هجري قمري است و خطاط آن عزيز التقي الحافظ مي باشد.

 

در سقف اين صفه خطوط تزئيني و تاريخي به چشم مي خورد كه با خط بنائي عبارات مذهبي و سازنده بنا به نام مرتضي بن الحسن العباسي الزينبي نوشته شده است . علاوه بر آن در اين صفه نام استاد كاران ديگر همچون حسن كاروان كاشيكار و كوهيار الابرقوهي خطاط كتيبه محراب صفه به چشم مي خورد.

- در شمال ايوان استاد شبستان كوچكي قرار دارد كه زيباترين محراب گچبري مسجد را در بر دارد . اين شبستان كه به مسجد الجايتو نيز معروف است داراي محرابي است كه به مثابه گوهري تابناك از هنر ايراني در جهان از شهرتي عظيم برخوردار است. بر اين محراب زيبا نام سلطان محمد خدابنده ايلخان مشهوري كه قبل از تشرف به دين اسلام لقب الجايتو را داشت و بعد از مسلمان شدن خود را خدا بنده ناميد و وزير دانشمند او محمد ساوي و سال ساختمان آن يعني 710 هجري قمري به چشم ميخورد.

 

زيباترين منبر منبت كاري موجود در مسجد جمعه اصفهان نيز در اين مسجد قرار دارد كه سال ساخت آن ذكر نشده است. از مسجد اولجايتو به شبستان زمستاني بيت الشتاء مي رسيم كه به موجب كتيبه سر در آن در زمان تيموريان به دستور عماد بن المظفر ورزنه اي ساخته شده است. به همين علت به شبستان عماد نيز معروف است اين شبستان با شكوه داراي ستون هاي قطور كوتاه و اتاقهاي خيمه اي شكل است. در وسط هر چشمه طاق يك قطعه سنگ مرمر شفاف نصب شده كه نور شبستان را تأ مين ميكند.

 

شبستان جنوب شرقي مسجد كه احتمالاً كتابخانه عظيم و مشهور خواجه نظام الملك را در بر داشته در بمباران شهر اصفهان تخريب گرديده كه مجدداً به شيوه اول بازسازي شده است.

- اين اثر نفيس و با شكوه به علت در بر داشتن نمونه هاي گوناگون ادوار مختلف اسلامي از نظر فني و هنري اهميت بسياري داشته و از شهرت جهاني برخوردار است. اين شهرت و نفاست همه ساله گروه هاي بي شماري از علاقمندان و پژوهشگران را به خود جلب مي كند حاصل اين مطالعات، مقالات و رسالات و كتب متعددي است كه به وسيله معماران و مهندسين و باستان شناسان مشهور جهان و ايران به رشته تحرير در آمد كه اغلب آنها به زبان فارسي ترجمه شده اند.

به طور كلي به همان اندازه كه ميدان نقش جهان و عمارات تاريخي اطراف آن ياد آورد معماري و هنر دوران صفوي است مسجد جمعه و محلات پيرامون آن افسانه زندگي در عهد سلجوقيان و روزگار پيش از آن را بيان مي دارد.

منبع: ويكي پديا و پرتال استان اصفهان

دسته ها : مساجد
1390/10/2 10:57 صبح
 
رواق شمالي مسجد حكيم 

مسجد حكيم اصفهان در انتهاي بازار رنگرزان واقع شده است و در دورهٔ شاه عباس دوم به دست پزشك او حكيم محمد داوود در محل ويرانه‌هاي مسجد جامع ديلمي جورجير يا مسجد صاحب اسماعيل بن عباد از قرن چهارم هجري بنا شده است.

كتيبه‌هاي سردرها و ايوانهاي داخل اين مسجد به سالهاي ۱۰۶۷ تا ۱۰۷۳ هجري قمري مورخ است و آنها محمدرضا امامي خوشنويس معروف عصر صفويه نوشته است. سردر مسجد جوجير در شمال غربي اين مسجد قرار دارد. مسجد ديلمي جورجير «مسجد جامع صغير» نام داشته و در نيمهٔ دوم قرن چهارم هجري مسجدي زيبا و باشكوه بوده است.

سر در قديمي مسجد با قدمت 1000 ساله يكي از آثار طراز اول صدر اسلام به شمار مي رود.
از دلايل شهرت اين مسجد علاوه بر فرم و ساختار گلي مسجد وجود خطوط بنايي در گوشه هاي اين اثر نفيس و كم نظير است.
كاشيكاري هاي زيبا و خطوط متنوع كار اساتيد نامدار عصر صفويه، اين مسجد را در زمره يكي از شاهكارهاي معماري اسلامي قرار داده است.
اين مسجد با شكوه در محل مسجدي واقع شده كه در دوران حكومت ديالمه آن را جورجير مي ناميده اند. و چون در انتهاي بازار رنگرزان واقع بوده به جامع رنگرزان نيز معروف بوده است. امروز جز سردر اين مسجد اثري بر جاي نمانده است. در نماي اين سردر اختلاف سطح ها را با نوعي اندود پر كرده بودند كه پس از زدودن اندودها طرح هاي بسيار جالب توجهي نمودار گشته است. اين سردر نفيس و با شكوه با 1000 سال قدمت يكي از آثار طراز اول صدر اسلام به شمار مي رود. مسجد حكيم در زمان سلطنت شاه عباس دوم صفوي ساخته شده است. علت نامگذاري اين مسجد به « حكيم » اين بوده كه باني مسجد « محمد داوود » نامي بوده كه به طبابت اشتغال داشته و حكيم داوود ناميده مي شده است.

مورخين و محققيني كه در تاريخ تتبع و مطالعه كرده اند درباره اين شخص مي نويسند: وي طبيب شاه عباس دوم بوده كه به دلائلي مورد خشم قرار مي گيرد. و از بيم جان به هندوستان مي گريزد. و چون در آن ديار ترقي مي كند و برخي معالجاتش در مورد بزرگان و امرا مؤثر واقع مي شود به لقب تقريب خان ملقب شده و ثروت زيادي مي اندوزد. حكيم داوود مقداري از اين ثروت را براي كسانش به اصفهان مي فرستد و از آنان مي خواهد مسجدي عالي در شهر اصفهان بنا كنند.


بدين ترتيب مسجد حكيم ساخته مي شود. كتيبه سردر شمالي مسجد به خط ثلث سفيد بر زمينه كاشي لاجوردي است بيانگر اين مطلب است، كه خطاط اين كتيبه محمد رضا امامي خوشنويس نامدار عصر صفوي است و تاريخ نامدار عصر صفوي است و تاريخ آن 1073 هجري قمري يعني سال اتمام مسجد است. در طرفين اين سردر در دولوحه كوچك با خط نستعليق سفيد بر زمينه لاجوردي رنگ سازنده اين سردر زيبا و نفيس به نام محمد علي بن استاد علي بيك بناء اصفهاني معرفي شده است.

 

بر سر در شرقي مسجد حكيم با خط نستعليق سفيد بر زمينه كاشي لاجوردي سال شروع ساختمان مسجد يعني 1067 هجري قمري نوشته شده است
در داخل ايوان بعد از آيات و عبارات قرآني نام محمد رضا امامي و تاريخ 1071 هجري گنبد به تاريخ 1069 هجري كتابت شده است و نويسنده آن محمد رضا امامي است. نويسنده كتيبه اطراف محراب نيز محمد رضا امامي و تاريخ كتابت 1071 هجري است.
دو شبستان در شرق و غرب گنبد قرار گرفته كه كتيبه شبستان شرقي به تاريخ 1069 هجري به وسيله محمدرضا امامي نوشته شده است. اما خطاط كتيبه شبستان غربي محمد باقر شيرازي است و تاريخ آن 1254 هجري قمري است.
ايوان شمالي مسجد نيز حاوي كتيبه هاي بسيار زيبا است در اطراف اين ايوان آيات قرآن كريم به خط محمد رضا امامي و تاريخ 1071 هجري نوشته شده است.

 

در طرفين اين ايوان دو حجره كوچك خود نمائي مي كنند كه بر آنها اشعاري با خط بنائي ساده سه رگي نوشته شده است. در ايوان غربي نيز آيات قرآني با نام محمد رضا امامي و تاريخ 1073 هجري به چشم مي خورد. مسجد حكيم شبستان مسقف و زيبايي دارد كه در سمت مغرب واقع شده و داراي محراب بسيار نفيس و جالبي مي باشد كه كتيبه آن به خط ثلث سفيد بسيار عالي نوشته شده است. يكي از دلايل شهرت مسجد حكيم علاوه بر فرم و ساختار كلي مسجد كه آن را در عداد يكي از بهترين بناهاي مذهبي ايران در آورده است وجود خطوط بنايي در گوشه هاي اين دو اثر نفيس و كم نظير است.توضيح اينكه ضرورت دارد كه آغاز استفاده از خط بنايي كه الهامي از خط كوفي است به عصر تيموريان باز مي گردد اما در عصر صفويه اين خط در اصفهان به كمال و اعتلاء رسيد و مراحل تكامل را پيمود و به مرتبه اي رسيد كه خطاطان و استادان از آن در اماكن متبركه و مساجد استفاده كردند.


از مجموع مطالعات انجام شده بر روي مسجد حكيم اين نكته مشخص مي گردد كه قسمت گنبد و مقصوره و شبستانهاي طرفين مسجد حكيم در دو مرحله ساخته شده است. مرحله اول همزمان با ساخت مسجد در عهد صفويه و مرحله ديگر در زمان گسترش مسجد در دوره هاي بعد از صفويه بود. با احداث خيابان حكيم و نمايان شدن جبهه غربي مسجد بر تعداد گردشگراني كه اين ساختمان بي بديل را مورد بازديد قرار مي دهند افزوده شده و علاقمندان بسياري براي بازديد از آن اظهار اشتياق مي كنند.

 رواق جنوبي مسجد حكيم

منبع: كوشا دات فتوپيجز

دسته ها : مساجد
1390/10/2 11:12 صبح
Susa Web Tools

Susa Web Tools


ساعت فلش


Pichak go Up
تماس با ما

کد تماس با ما


مترجم سايت

مترجم سايت

جاوا اسكريپت

X